Shloka 18
Vidyā–Avidyā and the Twenty-Fifth Principle
Sāṃkhya–Yoga Clarification
तात! आदित्य, वसु, रुद्र, अग्नि, अश्विनीकुमार, वायु, विश्वेदेव, साध्य, पितर, मरुदगण, यक्ष, राक्षस, गन्धर्व, सिद्ध तथा अन्य जो स्वर्गवासी देवता हैं, वे सब-के-सब तपस्यासे ही सिद्धिको प्राप्त हुए हैं ।। ये चादौ ब्राह्मणा: सृष्टा ब्रहद्मयणा तपसा पुरा । ते भावयन्त: पृथिवीं विचरन्ति दिवं तथा,ब्रह्माजीने पूर्वकालमें जिन मरीचि आदि ब्राह्मणोंको उत्पन्न किया था, वे तपके ही प्रभावसे पृथ्वी और आकाशको पवित्र करते हुए ही विचरते हैं
tāta! āditya-vasu-rudrāgnyaśvinīkumāra-vāyu-viśvedeva-sādhya-pitṛ-marudgaṇa-yakṣa-rākṣasa-gandharva-siddhā tathā anye ye svargavāsino devatāḥ, te sarve tapasyaiva siddhiṃ prāptāḥ. ye cādau brāhmaṇāḥ sṛṣṭā brahmaṇā tapasā purā, te bhāvayantaḥ pṛthivīṃ vicaranti divaṃ tathā.
پراشر نے کہا—اے فرزند! آدتیہ، وسو، رودر، اگنی، اشونی کمار (جڑواں)، وایو، وشویدیَو، سادھْی، پِتر، مرودگن، یکش، راکشس، گندھرو، سدھ اور دیگر تمام سوروگ واسی دیوتا—یہ سب کے سب صرف تپسیا ہی سے اپنی سِدھی اور قوت کو پہنچے ہیں۔ اور وہ برہمن رشی جنہیں برہما نے آغاز میں قدیم تپسیا کے ذریعے پیدا کیا تھا—وہ تپوبل کے اثر سے زمین اور آسمان کو پاک کرتے ہوئے विचرते ہیں۔
पराशर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that true power, status, and spiritual accomplishment—whether of gods or perfected beings—arise from tapas (disciplined austerity). Tapas is presented as a universal means of attainment and as a force that purifies and sustains the cosmos.
Parāśara addresses a listener as “dear child” and lists many celestial classes, asserting that all achieved their heavenly success through austerity. He then points to the primordial Brahmin-sages created by Brahmā, who roam and sanctify earth and heaven through the potency of their tapas.