Shloka 56
Adhyāya 287 — Janaka’s Inquiry on Śreyas, Abhayadāna, and Asaṅga
Non-attachment
Devanagari script
यत्र राजा धर्मनित्यो राज्यं धर्मेण पालयेत् । अपास्य कामान् कामेशो वसेत् तत्राविचारयन्
Translation
جہاں بادشاہ ہمیشہ دین و دھرم پر قائم رہ کر دھرم کے مطابق ہی سلطنت کی نگہبانی کرے، اور تمام خواہشات کا مالک ہو کر بھی لذّاتِ دنیا سے بے رغبت رہے—وہاں بلا تردّد اور بے سوچے سمجھے رہنا چاہیے۔
Word by Word
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
राजाking
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मनित्यःever devoted to dharma
धर्मनित्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मनित्य
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्यम्kingdom, rule
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
धर्मेणby/with dharma
धर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
पालयेत्should protect/govern
पालयेत्:
TypeVerb
Rootपाल्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
अपास्यhaving cast aside
अपास्य:
TypeVerb
Rootअप-आस्
FormLyap (absolutive/gerund)
कामान्desires
कामान्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Plural
कामेशःlord/master of desires
कामेशः:
Karta
TypeNoun
Rootकामेश
FormMasculine, Nominative, Singular
वसेत्should dwell/live
वसेत्:
TypeVerb
Rootवस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
अविचारयन्not deliberating, without hesitation
अविचारयन्:
Karta
TypeAdjective
Rootअविचारयत्
FormShatr (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
Speaker
नारद उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes