Shloka 2
Vānaprastha-vṛtti and the Transition toward the Fourth Āśrama (वानप्रस्थवृत्तिः चतुर्थाश्रमोपक्रमश्च)
प्रज्ञया निश्चिता धीरास्तारयन्त्यबुधान् प्लवै: | नाबुधास्तारयन्त्यन्यानात्मानं वा कथंचन,जिन्हें बुद्धिद्वारा तत्त्वका पूर्ण निश्चय हो गया है, वे धीर पुरुष अपनी ज्ञाननौकाद्वारा दूसरे अज्ञानियोंको भी भवसागरसे पार कर देते हैं, परंतु जो अज्ञानी हैं वे न तो दूसरोंको तार सकते हैं और न अपना ही किसी प्रकार उद्धार कर पाते हैं
prajñayā niścitā dhīrās tārayanty abudhān plavaiḥ | nābudhās tārayanty anyān ātmānaṃ vā kathaṃcana ||
جن ثابت قدم لوگوں نے بصیرت کے ذریعے حقیقت کا پختہ یقین حاصل کر لیا ہے، وہ معرفت (گیان) کے تختے کے سہارے نادانوں کو بھی بھَو-ساگر سے پار اتار دیتے ہیں۔ مگر نادان نہ دوسروں کو پار اتار سکتے ہیں اور نہ کسی طرح خود اپنی ہی نجات کر سکتے ہیں۔
व्यास उवाच
Educational Q&A
Only those who have firm, realized discernment of truth can effectively guide others; wisdom functions like a raft that carries both the guide and the guided across the dangers of saṃsāra, whereas ignorance lacks the capacity to liberate either oneself or others.
Vyāsa states a general ethical-spiritual principle within the Śānti Parva’s instruction: the truly wise (dhīra) become capable teachers and rescuers of others, while the unwise remain unable to provide guidance or attain their own deliverance.