Shloka 11
आत्मदर्शन-उपदेशः (Ātma-darśana Upadeśa) — Mind, Senses, and the All-pervading Self
व्यास उवाच अनाद्यन्तमजं दिव्यमजरं ध्रुवमव्ययम् । अप्रतर्क्यमविज्ञेयं ब्रह्माग्रे सम्प्रवर्तते,व्यासजी बोले--बेटा! सृष्टिके आरम्भमें अनादि, अनन्त, अजन्मा, दिव्य, अजर- अमर, ध्रुव, अविकारी, अतर्क्य और ज्ञानातीत ब्रह्म ही रहता है
vyāsa uvāca | anādyantam ajaṃ divyam ajaraṃ dhruvam avyayam | apratarkyam avijñeyaṃ brahma agre sampravartate ||
ویا س نے کہا—بیٹے! آفرینش کے آغاز میں صرف برہمن ہی قائم تھا—بے آغاز و بے انجام، اَجنما، الٰہی، بے بڑھاپا، ثابت و قائم، لازوال؛ عقل و استدلال کی گرفت سے باہر اور عام معرفت کا موضوع نہیں۔
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse asserts Brahman as the primordial and ultimate reality: beginningless, endless, unborn, unchanging, and beyond the limits of discursive reasoning and objectifying knowledge. Ethical and spiritual life is thereby oriented toward humility, renunciation of egoic claims, and pursuit of direct realization rather than mere argument.
In the Śānti Parva’s instruction on peace and higher wisdom, Vyāsa addresses the listener (implicitly a disciple/son) and begins a cosmological-metaphysical exposition: before all manifested creation, only the absolute Brahman is said to prevail.