Shloka 21

कर्म–ज्ञान–दैव–स्वभावविचारः

Inquiry into Karma, Knowledge, Fate, and Nature

Devanagari script

कृतश्रम: कृतप्रज्ञो न च तृप्त: समाधित: । नित्ययुक्तो5प्रमत्तश्न तस्मात्‌ सर्वत्र पूजित:,उन्होंने योगाभ्यासके लिये बड़ा परिश्वम किया है। उनकी बुद्धि पवित्र है। उन्हें समाधिसे कभी तृप्ति नहीं होती। वे कर्तव्य-पालनके लिये सदा उद्यत रहते हैं और कभी प्रमाद नहीं करते हैं; इसीलिये सर्वत्र पूजे जाते हैं

Transliteration

kṛtaśramaḥ kṛtaprajño na ca tṛptaḥ samādhitaḥ | nityayukto 'pramattaś ca tasmāt sarvatra pūjitaḥ ||

Translation

اس نے یوگ کی ریاضت میں بڑا شِدّتِ محنت کا کام پورا کیا ہے؛ اس کی بصیرت پختہ اور ثابت قدم ہے۔ سمادھی میں قائم ہو کر بھی وہ اس پر قناعت کرکے سستی میں نہیں پڑتا۔ وہ ہمیشہ منضبط، اپنے فرض میں مشغول اور غفلت سے پاک رہتا ہے؛ اسی لیے وہ ہر جگہ معزز ہے۔

Word by Word

• {'kṛta-śramaḥ': 'one who has performed (great) effort

• one who has completed austerous exertion', 'kṛta-prajñaḥ': 'one whose discernment is accomplished/formed

• a person of mature, purified understanding', 'na ca': 'and not', 'tṛptaḥ': 'satisfied, satiated, complacent', 'samādhitaḥ': 'collected, composed

• established in samādhi (deep concentration)', 'nitya-yuktaḥ': 'always yoked/engaged

• constantly disciplined and devoted to practice or duty', 'apramattaḥ': 'non-negligent, vigilant, not careless', 'tasmāt': 'therefore, for that reason', 'sarvatra': 'everywhere, in all places/contexts', 'pūjitaḥ': 'honored, revered, worshipped'}

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyu (Wind-god)