योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
त्वया कुरूणां वर यत् प्रचोदितं भवाभवस्येह परं निदर्शनम् । तदद्य सर्व परिकीर्तितं मया परीक्ष्य तत्त्वं परिगन्तुमरहसि
tvayā kurūṇāṃ vara yat pracoditaṃ bhavābhavasyeha paraṃ nidarśanam | tad adya sarvaṃ parikīrtitaṃ mayā parīkṣya tattvaṃ parigantum arhasi, kuruśreṣṭha yudhiṣṭhira ||
شکر نے کہا—اے کُروؤں کے برتر! اس دنیا میں عروج و زوال کی جو اعلیٰ ترین مثال تم نے پوچھ کر بیان کرنے کو کہا تھا، وہ سب میں نے آج پوری طرح بیان کر دی۔ اب تم خود اس پر غور و فکر کر کے اس کی حقیقت کو پرکھو اور تَتْو کا پختہ ادراک حاصل کرو۔
शक्र उवाच
Even after receiving a teaching through an excellent example, one must personally examine it (parīkṣya) and ascertain the truth (tattva). Ethical understanding is not merely heard; it is verified through reflection and discernment.
Śakra (Indra) concludes his explanation to Yudhiṣṭhira: he has presented an illustrative account about worldly rise and fall, and now urges Yudhiṣṭhira to reflect on it himself and reach a settled understanding.