Shloka 60
योग–सांख्यसमन्वयः, रथोपमा, व्यक्त–अव्यक्तविवेकः
Yoga–Sāṃkhya Synthesis, Chariot Allegory, and the Vyakta–Avyakta Distinction
Devanagari script
कुद्दालं दात्रपिटकं प्रकीर्ण कांस्यभाजनम् | द्रव्योपकरणं सर्व नान्ववैक्षत् कुटुम्बिनी,दैत्योंकी गृहस्वामिनियाँ घरमें इधर-उधर बिखरे हुए कुदाल, दराँती (या हँसुआ), पिटारी, काँसेके बर्तन तथा अन्य सब द्रव्यों और सामानोंकी देख-भाल नहीं करती हैं
Transliteration
kuddālaṃ dātrapīṭakaṃ prakīrṇaṃ kāṃsyabhājanam | dravyopakaraṇaṃ sarvaṃ nānvavaikṣat kuṭumbinī ||
Translation
دَیتیہ کے گھروں کی گھر والیوں نے گھریلو سامان کی بالکل دیکھ بھال نہ کی—کُدال، درانتی، ٹوکری، ادھر اُدھر بکھرے کانسی کے برتن اور خاندان کے دوسرے تمام اوزار و اسباب یوں ہی پڑے رہتے تھے۔
Word by Word
कुद्दालम्spade
कुद्दालम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुद्दाल
FormMasculine, Accusative, Singular
दात्रपिटकम्sickle and basket (as a set)
दात्रपिटकम्:
Karma
TypeNoun
Rootदात्रपिटक
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रकीर्णम्scattered
प्रकीर्णम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रकीर्ण
FormNeuter, Accusative, Singular
कांस्यभाजनम्bronze vessel
कांस्यभाजनम्:
Karma
TypeNoun
Rootकांस्य-भाजन
FormNeuter, Accusative, Singular
द्रव्योपकरणम्materials and implements
द्रव्योपकरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रव्य-उपकरण
FormNeuter, Accusative, Singular
सर्वम्all
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अन्ववैक्षत्looked after / inspected
अन्ववैक्षत्:
TypeVerb
Rootअनु+अव+ईक्ष्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada
कुटुम्बिनीthe housewife
कुटुम्बिनी:
Karta
TypeNoun
Rootकुटुम्बिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
शक्र उवाच
Characters & Entities
Ś
Śakra (Indra)K
kuṭumbinī (housewife)K
kuddāla (spade/hoe)D
dātra (sickle)P
pīṭaka (basket/container)K
kāṃsya-bhājana (bronze vessels)D
dravya-upakaraṇa (household goods/implements)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes