Shloka 19
Adhyāya 222 — ब्रह्मस्थानप्राप्ति: मोक्षधर्मे समत्वव्रतम्
Attaining the Brahman-Station: The Vow of Equanimity in Mokṣadharma
Devanagari script
अनिष्टस्थ हि निर्व॑त्तिरनिर्व त्ति: प्रियस्य च । लक्ष्यते यतमानानां पुरुषार्थस्तत: कुत:,परंतु देखा यह जाता है कि इष्टसिद्धिके लिये प्रयत्न करनेवालोंको अनिष्टकी भी प्राप्ति होती है और इष्टकी सिद्धिसे वे वंचित रह जाते हैं; अतः पुरुषार्थकी प्रधानता कहाँ रही?
Translation
لیکن دیکھا جاتا ہے کہ مطلوبہ کامیابی کے لیے کوشش کرنے والوں کو ناگوار بھی پہنچ جاتا ہے اور محبوب مقصد پورا نہیں ہوتا؛ پھر شخصی کوشش کی برتری کہاں رہی؟
Word by Word
अनिष्टस्थाresting in the undesired / undesirable
अनिष्टस्था:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिष्टस्था (अनिष्ट + स्था)
FormFeminine, Nominative, Singular
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
निर्वृत्तिःoccurrence, result, attainment
निर्वृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootनिर्वृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
अनिर्वृत्तिःnon-occurrence, non-attainment, failure
अनिर्वृत्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootअनिर्वृत्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रियस्यof the desired/pleasant (thing)
प्रियस्य:
TypeNoun
Rootप्रिय
FormNeuter, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
लक्ष्यतेis seen/observed
लक्ष्यते:
TypeVerb
Rootलक्ष्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular, Passive/Impersonal (lakṣyate)
यतमानानाम्of those striving/endeavoring
यतमानानाम्:
TypeAdjective
Rootयतमान (यत् धातु, वर्तमान कृदन्त)
FormMasculine, Genitive, Plural
पुरुषार्थःhuman effort, exertion
पुरुषार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुषार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःtherefore, from that
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
कुतःwhence? how? (rhetorical: where then?)
कुतः:
TypeIndeclinable
Rootकुतः
Speaker
प्रह्माद उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes