Shloka 6
अर्जुनस्य युधिष्ठिरं प्रति क्षात्रधर्मोपदेशः | Arjuna’s Counsel to Yudhiṣṭhira on Kṣatra-Dharma
Devanagari script
ब्राह्मणस्यापि चेद् राजन क्षत्रधर्मेण वर्तत: । प्रशस्तं जीवितं लोके क्षत्र हि ब्रह्मसम्भवम्
Translation
اے راجن، اگر برہمن بھی کشتری دھرم کے مطابق برتے تو دنیا میں اس کی زندگی قابلِ ستائش ہی سمجھی جاتی ہے؛ کیونکہ کشتری کی پیدائش برہمن ہی سے ہوئی ہے۔
Word by Word
ब्राह्मणस्यof a Brahmin
ब्राह्मणस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Singular
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
चेत्if
चेत्:
TypeIndeclinable
Rootचेत्
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
क्षत्रधर्मेणby/according to the Kshatriya-duty
क्षत्रधर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootक्षत्रधर्म
FormMasculine, Instrumental, Singular
वर्ततेconducts himself/lives
वर्तते:
TypeVerb
Rootवृत् (वर्त्)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
प्रशस्तम्praised/excellent
प्रशस्तम्:
TypeAdjective
Rootप्रशस्त
FormNeuter, Nominative, Singular
जीवितम्life/living
जीवितम्:
Karta
TypeNoun
Rootजीवित
FormNeuter, Nominative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
क्षत्रम्the Kshatriya order/power
क्षत्रम्:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्र
FormNeuter, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
ब्रह्मसम्भवम्born from Brahman/Brahmin-origin
ब्रह्मसम्भवम्:
TypeAdjective
Rootब्रह्मसम्भव
FormNeuter, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes