Shloka 12
मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः
Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge
एष प्रवर्तको यज्ञो निवर्तकमथो शृणु । यथा निवर्तते कर्म जपतो ब्रह्मचारिण:,सत्य, अग्निहोत्र, एकान्तसेवन, ध्यान तपस्या, दम, क्षमा, अनसूया, मिताहार, विषयोंका संकोच, मितभाषण तथा शम--यह प्रवर्तक यज्ञ है। अब निवर्तक यज्ञका वर्णन सुनो; जिसके अनुसार जप करनेवाले ब्रह्मचारी साधकके सारे कर्म निवृत्त हो जाते हैं (अर्थात् उसे मोक्ष प्राप्त हो जाता है) युधिषछ्िर उवाच अनिवृत्तं परं यत्तदव्यक्तं ब्रह्मणि स्थितम् । तद्भूतो जापकः कस्मात् स शरीरमिहाविशेत्
bhīṣma uvāca |
eṣa pravartako yajño nivartakam atho śṛṇu |
yathā nivartate karma japato brahmacāriṇaḥ ||
yudhiṣṭhira uvāca |
anivṛttaṃ paraṃ yat tad avyaktaṃ brahmaṇi sthitam |
tad-bhūto jāpakaḥ kasmāt sa śarīram ihāviśet ||
بھیشم نے کہا—یہ ‘پروَرتک یَجْن’ ہے؛ اب ‘نِوَرتک یَجْن’ سنو—جس کے مطابق جپ کرنے والے برہماچاری کے کرم نِوِرت ہو جاتے ہیں۔ یُدھِشٹھِر نے کہا—وہ پرم حقیقت جو انِوِرت، اَویَکت اور برہمن میں قائم ہے، اگر جپ کرنے والا اسی میں تَدروپ ہو جائے تو وہ یہاں پھر جسم میں کیوں داخل ہو؟
भीष्म उवाच