Shloka 43
भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
स्वाध्यायमग्निसंस्कारमप्रमत्तो$नुपालय । सत्यं दमं च दानं च स्पर्थिष्ठा मा च केनचित्,“आप सावधान होकर स्वाध्याय, अन्निहोत्र, सत्य, इन्द्रियसंयम तथा दानधर्मका पालन कीजिये। किसीके साथ स्पर्धा न कीजिये
svādhyāyam agnisaṃskāram apramatto'nupālaya | satyaṃ damaṃ ca dānaṃ ca spardhiṣṭhā mā ca kenacit ||
بھیشم نے کہا—ہوشیار رہ کر سوادھیائے، اگنی سنسکار (اگنی ہوترا دی)، سچائی، ضبطِ نفس اور دان—ان سب کا پابندی سے پالن کرو۔ اور کسی کے ساتھ رقابت نہ کرو۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma teaches a balanced dharmic life: be vigilant, uphold daily sacred duties (study and fire-rites), practice truth and sense-control, give generously, and avoid rivalry or contentious competitiveness with others.
In the Shanti Parva, Bhishma—lying on the bed of arrows—continues instructing Yudhishthira on righteous conduct. This verse is a concise set of personal disciplines and social ethics to be maintained by one seeking stability and peace.