Adhyāya 179 — Bharadvāja’s Reductionist Inquiry into Jīva and Pañcabhūta Dissolution
सामिषं कुररं दृष्टवा वध्यमानं निरामिषै: । आमिषस्य परित्यागात् कुरर: सुखमेधते
sāmiṣaṃ kuraraṃ dṛṣṭvā vadhyamānaṃ nirāmiṣaiḥ | āmiṣasya parityāgāt kuraraḥ sukham edhate ||
بھیشم نے کہا—گوشت کا لقمہ لیے اُڑتے ہوئے کُرَر پرندے کو دیکھ کر، جن پرندوں کے پاس گوشت نہ تھا وہ اس پر ٹوٹ پڑے۔ جب اس نے وہ گوشت کا ٹکڑا چھوڑ دیا تو انہوں نے تعاقب چھوڑ دیا۔ یوں لذتوں کے لالچ (آمِش) کو ترک کرنے سے کُرَر بےفکر ہوا اور خوشی میں پھلا پھولا—اسی لیے لذتوں کی ترکِ دنیا کی تعلیم دے کر وہ ‘استاد’ ٹھہرا۔
भीष्म उवाच
Attachment to tempting possessions (āmiṣa, ‘bait’) invites conflict and suffering; relinquishing the object of craving removes the cause of harassment and brings peace—an ethical lesson in vairāgya (detachment).
A kurara bird flying with a piece of meat is attacked by other birds; when it drops the meat, the attackers stop, and the bird becomes safe and content—serving as an illustrative ‘guru’ for renouncing enjoyments.