अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
नान्तं सर्वविधित्सानां गतपूर्वोडस्ति कश्नन । शरीरे जीविते चैव तृष्णा मन्दस्य वर्धते,“कोई भी पहले कभी धन आदिके लिये होनेवाली सम्पूर्ण प्रवृत्तियोंका अन्त नहीं पा सका है। शरीर और जीवनके प्रति मूर्ख मनुष्यकी ही तृष्णा बढ़ती है
nāntaṃ sarvavidhitsānāṃ gatapūrvo 'sti kaścana | śarīre jīvite caiva tṛṣṇā mandasya vardhate ||
بھیشم نے کہا—ہر طرح کے فائدے حاصل کرنے کی خواہش سے اٹھنے والی بے شمار دوڑ دھوپ کا کوئی انجام کبھی کسی نے نہیں پایا۔ مگر جسم اور زندگی کے ساتھ چمٹے رہنے کی تڑپ صرف نادان میں بڑھتی جاتی ہے؛ اسے سیرابی نہیں ملتی، اس لیے وہ پھیلتی ہی رہتی ہے۔
भीष्म उवाच
Desire for acquisition has no natural endpoint; the foolish person’s craving—especially attachment to body and life—keeps increasing. The ethical lesson is to cultivate discernment and restraint, recognizing that unchecked tṛṣṇā is inherently insatiable.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma continues advising Yudhishthira. Here he warns against endless acquisitive striving and highlights how ignorance fuels growing attachment to bodily existence.