Shloka 5
Satya-lakṣaṇa (The Characteristics and Forms of Truth) | सत्यलक्षणम्
शाल्मले! कुछ ऐसे कारण अवश्य हैं, जिनसे प्रेरित होकर वायुदेव निश्चितरूपसे सपरिवार तुम्हारी रक्षा करते हैं। निस्संदेह इसीसे यों ही खड़े रहते हो ।। शाल्मलिरुवाच न मे वायु: सखा ब्रह्मन् न बन्धुर्न च मे सुहृत् । परमेष्ठी तथा नैव येन रक्षति वानिल:,सेमलने कहा--ब्रह्मन! वायु न तो मेरा मित्र है, न बन्धु है, न सुहृद् ही है। वह ब्रह्मा भी नहीं है, जो मेरी रक्षा करेगा
nārada uvāca | śālmale! kecid eva kāraṇā avaśyaṃ santi, yaiḥ preritō vāyudevaḥ saparivāraṃ niścitarūpeṇa tava rakṣāṃ karoti | niḥsaṃdeham etasmād eva tvaṃ yathā tathā sthitaḥ || śālmaliḥ uvāca | na me vāyuḥ sakhā brahman na bandhur na ca me suhṛt | parameṣṭhī tathā naiva yena rakṣati vānilaḥ ||
نارد نے کہا—اے شالمَلی! یقیناً کچھ ایسے اسباب ہیں جن کی تحریک سے وایو دیو اپنے اہل و اعوان کے ساتھ تیری حفاظت کرتے ہیں؛ بے شک اسی سبب تو یہاں بے گزند کھڑا ہے۔ شالمَلی نے کہا—اے برہمن! وایو نہ میرا دوست ہے، نہ رشتہ دار، نہ خیر خواہ۔ اور نہ وہ پرمیشٹھھی خالق ہے کہ جس کا فرض میری حفاظت کرنا ہو۔
नारद उवाच
Educational Q&A
Protection or favor is not assumed to arise from personal friendship alone; Narada points to hidden causes (kāraṇas) behind divine action, prompting reflection on merit, destiny, and the unseen workings of dharma.
Narada observes that the Śālmali tree is being guarded by Vāyu and suggests there must be a reason. Śālmali responds by denying any personal relationship with Vāyu or special claim upon the Creator, setting up an inquiry into why such protection occurs.