Shloka 99
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
चिताधूमेन नीलेन संरज्यन्ते च पादपा: । श्मशाने च निराहारा: प्रतिनर्दन्ति देहिन:,चिताके काले धुएँसे यहाँके सारे वृक्ष उसी रंगमें रंग गये हैं। श्मशानभूमिमें यहाँके निराहार प्राणी (प्रेत-पिशाच आदि) गरज रहे हैं
citādhūmena nīlena saṃrajyante ca pādapāḥ | śmaśāne ca nirāhārāḥ pratinardanti dehinaḥ ||
چتا کے نیلگوں سیاہ دھوئیں نے یہاں کے درختوں کو بھی اسی رنگ میں رنگ دیا ہے؛ اور شمشان میں وہ ہستیاں جو غذا کے بغیر رہتی ہیں—پریت، پِشَچ وغیرہ—جواب میں دھاڑ رہی ہیں۔
गृध्र उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical and contemplative force of mortality: the cremation-ground’s smoke stains even the surrounding trees, reminding one that death’s presence permeates the world. Such imagery urges detachment, sobriety, and a dharmic awareness of impermanence.
The vulture describes a cremation-ground scene: smoke from pyres has darkened the trees, and uncanny, hungerless beings (understood in context as restless spirits) are making loud, echoing cries—an atmosphere of dread and inauspiciousness.