Shloka 5
अध्याय १५२: लोभः पापस्य मूलम् — Greed as the Root of Wrongdoing
Devanagari script
महानासं ब्राह्मणानां भूयो वक्ष्यामि साम्प्रतम् । अस्तु शेषं कुलस्यास्य मा पराभूदिदं कुलम्
Translation
میں برہمنوں کا بڑا بھکت رہا ہوں؛ اسی لیے اس وقت پھر عرض کرتا ہوں کہ میرے اس خاندان کا کچھ حصہ ضرور باقی رہے—یہ خاندان سراسر تباہ نہ ہو۔
Word by Word
महानासम्great destruction/ruin
महानासम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहानास (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
भूयःagain, further
भूयः:
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक/अव्यय)
वक्ष्यामिI will say/speak
वक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormSimple Future (Luṭ), First, Singular, Parasmaipada
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत (प्रातिपदिक/अव्यय)
अस्तुlet there be
अस्तु:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
FormImperative (Loṭ), Third, Singular, Parasmaipada
शेषम्a remainder, what is left
शेषम्:
Karta
TypeNoun
Rootशेष (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कुलस्यof the family/lineage
कुलस्य:
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Singular
अस्यof this
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Singular
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
पराभूत्be defeated/perish
पराभूत्:
TypeVerb
Rootपरा-भू (धातु)
FormAorist (Luṅ), Third, Singular, Parasmaipada
इदम्this
इदम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
कुलम्family/lineage
कुलम्:
Karta
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes