Shloka 95
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
'सौम्य चुप रहो, तुम्हें जल्दी नहीं करनी चाहिये, घबरानेकी कोई आवश्यकता नहीं है। मैं समयको खूब पहचानता हूँ, ठीक अवसर आनेपर मैं कभी नहीं चूकूँगा ।। अकाले कृत्यमारब्धं कर्तुर्नार्थाय कल्पते । तदेव काल आरब्धं महतेड<र्थाय कल्पते,“बेमौके शुरू किया हुआ काम करनेवालेके लिये लाभदायक नहीं होता है और वही उपयुक्त समयपर आरम्भ किया जाय तो महान् अर्थका साधक हो जाता है
Saumya, cupa raho; tumheṃ jaldī nahīṃ karanī cāhiye, ghabarāne kī koī āvaśyakatā nahīṃ hai. Ahaṃ samayaṃ khūba pahacānatā hūṃ; ṭhīk avasara āne par maiṃ kabhī nahīṃ cūkūṅgā. Akāle kṛtyam ārabdhaṃ kartuḥ nārthāya kalpate; tad eva kāle ārabdhaṃ mahate ’rthāya kalpate.
بھیشم نے کہا—“اے نرم خو! خاموش رہو؛ جلدی نہ کرو—گھبرانے کی کوئی ضرورت نہیں۔ میں وقت کو خوب پہچانتا ہوں؛ جب مناسب گھڑی آئے گی تو میں ہرگز نہیں چوکوں گا۔ بے وقت شروع کیا گیا کام کرنے والے کے لیے فائدہ مند نہیں ہوتا؛ مگر وہی کام اگر بر وقت شروع ہو تو بڑی کامیابی کا ذریعہ بن جاتا ہے۔”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Action must be guided by kāla (right timing) and composure: the same deed fails when begun untimely, but succeeds greatly when undertaken at the proper moment.
Bhishma, in a didactic tone, calms the listener and counsels restraint, emphasizing that he understands the proper moment and will act when the opportunity is ripe.