Shloka 3
आपद्धर्मे राज्ञः नीतिः — Bharadvāja’s Counsel on Crisis-Statecraft (Śānti Parva 138)
नातिगाधे जलाधारे सुहृदः कुशलास्त्रय: । प्रभूतमत्स्ये कौन्तेय बभूवु: सहचारिण:,कुन्तीनन्दन! कहते हैं, एक तालाबमें जो अधिक गहरा नहीं था, बहुत-सी मछलियाँ रहती थीं, उसी जलाशयमें तीन कार्यकुशल मत्स्य भी रहते थे, जो सदा साथ-साथ विचरनेवाले और एक-दूसरेके सुहृद् थे
bhīṣma uvāca | nātigādhe jalādhāre suhṛdaḥ kuśalās trayaḥ | prabhūtamatsye kaunteya babhūvuḥ sahacāriṇaḥ ||
اے کَونتیہ! روایت ہے کہ ایک آبی ذخیرہ تھا جو بہت گہرا نہ تھا، مگر اس میں مچھلیاں بکثرت تھیں۔ اسی میں تین نہایت کاردان مچھلیاں رہتی تھیں؛ وہ ہمیشہ ساتھ ساتھ تیرتی پھرتی تھیں اور آپس میں گہری دوستی رکھتی تھیں۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse sets the stage for a moral exemplum: even in a seemingly safe, resource-rich setting, wise beings rely on skill, unity, and foresight. It introduces friendship and prudent intelligence as the basis for ethical survival and right action.
Bhishma begins a story addressed to Yudhiṣṭhira: in a shallow pond full of fish, three capable fish live together as close companions. This opening prepares for subsequent events that will draw out a lesson in conduct (nīti) and discernment.