Shloka 16

Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद

Devanagari script

जटी द्विजिहद्वस्ताम्रास्यो मृगराजतनुच्छद: । एतद्‌ रूपं बिभर्त्युग्रंं दण्डो नित्यं दुराधर:

Transliteration

jaṭī dvijihadvastāmrāsyo mṛgarāja-tanucchadaḥ | etad rūpaṃ bibharty ugraṃ daṇḍo nityaṃ durādharaḥ ||

Translation

بھیشم نے کہا—جٹادھاری، دو زبانوں والا، تانبئی سرخی مائل چہرے والا، اور مِرگ راج (شیر) کے بدن جیسا غلاف اوڑھے ہوئے—یہ دُردھرش دَṇḍ ہمیشہ یہی سخت و ہیبت ناک صورت دھارے رہتا ہے، جسے دوسروں کے لیے سہنا دشوار ہے۔

Word by Word

• जटी: matted-haired
• जटी: Karta
• Type: Adjective
• Root: जटिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• द्विजिहद्वस्ताम्रास्यः: whose coppery mouth is covered with (a skin of) a two-tongued serpent
• द्विजिहद्वस्ताम्रास्यः: Karta
• Type: Adjective
• Root: द्विजिहद्वस्ताम्रास्य
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• मृगराजतनुच्छदः: whose body-covering is (the skin of) the king of beasts (lion)
• मृगराजतनुच्छदः: Karta
• Type: Adjective
• Root: मृगराजतनुच्छद
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• एतत्: this
• एतत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद्
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• रूपम्: form
• रूपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रूप
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• बिभर्ति: bears, wears
• बिभर्ति: Karta
• Type: Verb
• Root: भृ
• Form: Present (Lat), Third, Singular, Parasmaipada

• उग्रम्: terrible, fierce
• उग्रम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उग्र
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• दण्डः: staff; (personified) Punishment/Discipline
• दण्डः: Karta
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य
• Form: true

• दुराधरः: hard to bear/withstand
• दुराधरः: Karta
• Type: Adjective
• Root: दुराधर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• daṇḍa (staff/rod of chastisement)
• tiger hide
• lion (mṛgarāja)