Shloka 65
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
असभ्या: सभ्यसंकाशा: सभ्याक्षासभ्यदर्शना: । दृश्यन्ते विविधा भावास्तेषु युक्त परीक्षणम्,'संसारमें बहुतसे असभ्य प्राणी सभ्यकी तरह और सभ्यलोग असभ्यके समान देखे जाते हैं। इस तरह अनेक प्रकारके भाव दृष्टिगोचर होते हैं; अतः उनकी परीक्षा कर लेनी उचित है
asabhyāḥ sabhya-saṅkāśāḥ sabhyākṣā asabhya-darśanāḥ | dṛśyante vividhā bhāvās teṣu yuktaṃ parīkṣaṇam ||
بھیشم نے کہا—دنیا میں بہت سے غیر مہذب لوگ بظاہر مہذب دکھائی دیتے ہیں، اور بہت سے واقعی مہذب لوگ بھی غیر مہذب جیسے نظر آ سکتے ہیں۔ یوں طرح طرح کے مزاج اور صورتیں دکھائی دیتی ہیں؛ اس لیے لوگوں کو عقل و دلیل سے پرکھنا مناسب ہے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Outer appearance can mislead: the uncultured may look refined and the refined may look uncultured. Therefore, dharmic judgment requires careful examination of conduct and inner disposition rather than relying on surface impressions.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and right conduct, Bhishma advises the listener to evaluate people thoughtfully, noting that social signals and appearances do not reliably reveal a person’s true nature.