Shloka 16
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
अप्रत्ययकृतां गह्र[मिर्थापनयदूषिताम् । इह चामुत्र चानिष्टां तस्माद् वृत्ति न रोचये,“तुमलोगोंकी जीविका असंतोषसे पूर्ण, निन्दनीय, धर्मकी हानिके कारण दूषित तथा इहलोक और परलोकमें भी अनिष्ट फल देनेवाली है; इसलिये मैं उसे पसंद नहीं करता हूँ
apratyayakṛtāṁ gahrām irthāpanayadūṣitām | iha cāmutra cāniṣṭāṁ tasmād vṛttiṁ na rocaye ||
بھیشم نے کہا—جو روزی بےاعتباری کے ساتھ اختیار کی جائے—سخت، قابلِ ملامت، اور ایسے اعمال سے آلودہ جو دھرم کو نقصان پہنچائیں—وہ اس دنیا اور اگلی دنیا دونوں میں ناگوار نتائج دیتی ہے۔ اس لیے میں ایسی روشِ معاش کو پسند نہیں کرتا۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that one’s means of livelihood must be grounded in trustworthiness and dharma; otherwise it becomes blameworthy and yields harmful consequences both in this life and after death.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhīṣma is advising on ethical conduct and proper ways of living, rejecting a corrupt or distrust-based livelihood as spiritually and socially destructive.