Shloka 30
Durgātitaraṇa—Conduct for Crossing Difficulties (दुर्गातितरणम्)
इति कृत्यसमुद्देश: कीर्तितस्ते मयानघ । तरन्ते येन दुर्गाणि परत्रेह च मानवा:,निष्पाप युधिष्ठिर! इस प्रकार मैंने यहाँ संक्षेपसे उस कर्तव्यका प्रतिपादन किया है, जिसका पालन करनेसे मनुष्य इहलोक और परलोकमें समस्त दु:खोंसे छुटकारा पा जाते हैं
iti kṛtya-samuddeśaḥ kīrtitas te mayānagha | tarante yena durgāṇi paratreha ca mānavāḥ || niṣpāpa yudhiṣṭhira ||
اے بےعیب! یوں میں نے تمہارے لیے فرائض کا خلاصہ بیان کر دیا؛ جس پر عمل کرنے سے انسان اس دنیا میں بھی اور اُس دنیا میں بھی دشوار مصیبتوں سے پار ہو جاتا ہے۔
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma concludes that he has summarized the essential duties (kṛtya) whose practice enables a person to overcome hardships and suffering in both this life (iha) and the hereafter (paratra).
In the Shanti Parva’s instruction to Yudhishthira, Bhishma is wrapping up a section of dharma-teaching, stating that he has briefly outlined the required conduct and its benefit: safely crossing life’s dangers in both worlds.