Shloka 8
शकुनि (हिरण्मय-पक्षी) उपदेशः — Vighasāśin and the Difficulty of Gārhasthya
उस पक्षीने कहा--अरे! देहमें कीचड़ लपेटे और धूल पोते हुए जूठन खानेवाले तुम- जैसे मूर्खोकी मैं प्रशंसा नहीं कर रहा हूँ। विघसाशी तो दूसरे ही होते हैं ।। ऋषय ऊचु: इदं श्रेय: परमिति वयमेवाभ्युपास्महे | शकुने ब्रूहि यच्छेयो भृशं ते श्रद्दधामहे,ऋषि बोले--पक्षी! यही श्रेष्ठ एवं कल्याणकारी साधन है, ऐसा समझकर ही हम इस मार्गपर चल रहे हैं। तुम्हारी दृष्टिमें जो श्रेष्ठ धर्म हो, उसे तुम्हीं बताओ। हम तुम्हारी बातपर अधिक श्रद्धा करते हैं
śakuna uvāca—are! dehe paṅka-liptaḥ dhūli-digdhāḥ ucchiṣṭa-bhojinaḥ yūyam; tādṛśān mūḍhān ahaṃ na praśaṃsāmi. vighasāśinaḥ tu anye eva bhavanti. ṛṣaya ūcuḥ—idaṃ śreyaḥ param iti vayam eva abhyupāsmahe. śakune brūhi yat śreyaḥ; bhṛśaṃ te śraddadhāmahe.
پرندے نے کہا—ارے! بدن پر کیچڑ لتھڑے، گرد سے اٹے، اُچھِشٹ کھانے والو! تم جیسے احمقوں کی میں تعریف نہیں کرتا؛ حقیقی وِگھساشی تو اور ہی ہوتے ہیں۔ رِشیوں نے کہا—ہم نے اسی کو اعلیٰ ترین بھلائی سمجھ کر یہ راہ اختیار کی ہے۔ اے پرندے! تیری نظر میں جو شریَس/بھلائی ہے وہ بتا؛ ہم تیرے کلام پر بہت زیادہ بھروسا رکھتے ہیں۔
अजुन उवाच
Educational Q&A
External austerity or a label like ‘vighasāśin’ is not automatically praiseworthy; true virtue is defined by the genuine ethical meaning of the practice. The sages therefore seek clarification of what truly constitutes śreyas (the highest good).
A speaking bird rebukes sages who claim a certain ascetic status, saying they do not deserve that praise. The sages respond respectfully, stating they have followed their path believing it to be best, and ask the bird to explain what dharma and true benefit really are.