Śalya Installed as Commander; Coalition Agreement and Battle Arrays (शल्यसेनापत्यारोहणं व्यूहवर्णनं च)
तमब्रवीन्महाराज वासुदेवो जनाधिपम् । आर्तायनिमहं जाने यथातत्त्वेन भारत,इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा, जिसे शत्रु लाँघ नहीं सकेंगे। दुर्योधन! यह मैं तुमसे सच्ची बात कहता हूँ। इसमें कोई संशय नहीं है” महाराज! तब भगवान् श्रीकृष्णने राजासे कहा--'भारत! मैं ऋतायनकुमार राजा शल्यको अच्छी तरह जानता हूँ
tam abravīn mahārāja vāsudevo janādhipam | ārtāyanim ahaṁ jāne yathātattvena bhārata iti satyaṁ bravīmy eṣa duryodhana na saṁśayaḥ ||
سنجے نے کہا—اے مہاراج! تب واسودیو شری کرشن نے نرادھپ سے کہا—“اے بھارت! میں آرتاینی شلیہ کو جیسا وہ حقیقت میں ہے ویسا ہی جانتا ہوں۔” اے دریو دھن! میں یہ بات سچ کہتا ہوں—اس میں کوئی شک نہیں۔
संजय उवाच
The verse foregrounds truthful counsel and accurate discernment of character: Kṛṣṇa asserts that he knows Śalya “as he truly is,” implying that strategy and leadership in war must be grounded in reality rather than wishful thinking or flattery.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Kṛṣṇa addresses Duryodhana directly, emphasizing the certainty of his statement and declaring his clear knowledge of Śalya (Ārtāyani), setting up guidance about Śalya’s role and reliability in the unfolding battle context.