Shloka 9
Plakṣaprasravaṇa–Kārapacana tīrtha-varṇana and Nārada’s war briefing (Śalya-parva, Adhyāya 53)
शतक्रतु इन्द्र अपने कार्यसे विरत न होनेवाले कुरुक पास बारंबार आते और उनसे पूछ-पूछकर प्रत्येक बार उनकी हँसी उड़ाकर स्वर्गलोकमें चले जाते थे ।। यदा तु तपसोग्रेण चकर्ष वसुधां नृपः । ततः शक्रो<ब्रवीद् देवान् राजर्षेर्यच्चिकीर्षितम्,जब राजा कुरु कठोर तपस्यापूर्वक पृथ्वीको जोतते ही रह गये, तब इन्द्रने देवताओंसे राजर्षि कुरुकी वह चेष्टा बतायी
śatakratuḥ indraḥ apane kāryase virata na honevāle kuruṃ pās bārambār āte aura unase pūcha-pūchakara pratyeka bār unakī haṃsī uḍākara svargalokameṃ cale jāte the || yadā tu tapaso greṇa cakarṣa vasudhāṃ nṛpaḥ | tataḥ śakro 'bravīd devān rājarṣer yac cikīrṣitam ||
شَتَکرتُو اَندر (اِندر) بار بار اُس راجا کُرو کے پاس آتا—جو اپنے عزم سے کبھی باز نہ آتا تھا؛ بار بار پوچھتا اور ہر بار اُس کا تمسخر اُڑا کر سوَرگ لوک کو چلا جاتا۔ مگر جب راجا نے سخت تپسیا کی تیز قوت سے زمین کو لگاتار جوتنا ہی جاری رکھا، تب اِندر نے دیوتاؤں کو بتایا کہ راجرشی کُرو کس کام کے ارادے میں ہے۔
राम उवाच
Educational Q&A
Steadfast commitment to a dharma-aligned purpose must endure external discouragement—even ridicule from the powerful. Tapas here signifies disciplined persistence that can compel even the gods to take notice.
Indra repeatedly visits King Kuru, questions him, and mocks him before returning to heaven. When Kuru continues his intense austerity—symbolized by relentlessly ploughing/drawing the earth—Indra reports to the gods about the royal sage’s intended undertaking.