Shloka 57
Sārasvata–Dadhīca Upākhyāna at Sarasvatī Tīrtha
Balarāma’s Pilgrimage Context
सर्वाश्नास्य क्रियाश्षक्रे विधिदृष्टेन कर्मणा । 'भगवन्! मैं मोक्षधर्मका आश्रय लेना चाहता हूँ।” उनकी वह बात सुनकर महातपस्वी जैगीषव्यने उनका संन्यास लेनेका विचार जानकर उन्हें ज्ञानका उपदेश किया। साथ ही योगकी उत्तम विधि बताकर शास्त्रके अनुसार कर्तव्य-अकर्तव्यका भी उपदेश दिया। इतना ही नहीं, उन्होंने शास्त्रीय विधिके अनुसार उनके संन्यासग्रहणसम्बन्धी समस्त कार्य (दीक्षा और संस्कार आदि) किये ।। ५५-५६ $ ।। संन्यासकृतबुद्धि त॑ भूतानि पितृभि: सह
sarvāśnāsya kriyāś cakre vidhidṛṣṭena karmaṇā | saṃnyāsakṛtabuddhiṃ taṃ bhūtāni pitṛbhiḥ saha ||
اس نے شاستری طریقے کے مطابق سنیاس-گ्रहण سے متعلق تمام اعمال (دیکشا، سنسکار وغیرہ) پورے کیے۔ سنیاس میں پختہ ارادہ رکھنے والے اس شخص کو تمام جاندار، اور پِتروں (اجداد کی ارواح) سمیت، اس مقدس انتقال کے مطابق معتبر جاننے لگے۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Renunciation (saṃnyāsa) is not mere abandonment but a disciplined transition guided by śāstric vidhi: one should learn right knowledge and yogic method, discern duty and non-duty, and then undertake the formal rites properly—so that the ethical aim (mokṣa) is pursued through regulated conduct rather than impulse.
The narrator reports that the aspirant, having decided on saṃnyāsa, undergoes and completes the prescribed ceremonial acts according to scriptural procedure; the verse also invokes the wider cosmic-ancestral frame (bhūtāni and Pitṛs), indicating that such a life-transition is recognized within the moral and ritual order.