Shloka 30
शल्यस्य सेनापत्याभ्युपगमः | Śalya’s Acceptance of Command
Devanagari script
भुक्ताश्न विविधा भोगास्त्रिवर्ग: सेवितो मया । पितृणां गतमानृण्यं क्षत्रधर्मस्य चोभयो:
Translation
میں نے طرح طرح کے بھوگ بھوگے؛ دھرم، ارتھ اور کام—اس تری ورگ کی پیروی کی؛ اور پِتروں کے قرض اور کشتریہ دھرم—دونوں کے قرض سے سبکدوش ہو گیا۔
Word by Word
भुक्ताःenjoyed (consumed)
भुक्ताः:
Karma
TypeAdjective
Rootभुज् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अश्नाःeaten
अश्नाः:
Karma
TypeAdjective
Rootअश् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
विविधाःvarious
विविधाः:
TypeAdjective
Rootविविध
FormMasculine, Nominative, Plural
भोगाःenjoyments, pleasures
भोगाः:
Karma
TypeNoun
Rootभोग
FormMasculine, Nominative, Plural
त्रिवर्गःthe triad (dharma-artha-kāma)
त्रिवर्गः:
Karma
TypeNoun
Rootत्रिवर्ग
FormMasculine, Nominative, Singular
सेवितःpractised, pursued
सेवितः:
Karma
TypeAdjective
Rootसेव् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
मयाby me
मया:
Karana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormInstrumental, Singular
पितृणाम्of the forefathers
पितृणाम्:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Plural
गतgone, removed
गत:
TypeAdjective
Rootगम् (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)
FormNeuter, Nominative, Singular
आनृण्यम्freedom from debt (discharge of obligation)
आनृण्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootआनृण्य
FormNeuter, Nominative, Singular
क्षत्रधर्मस्यof the kṣatriya-duty
क्षत्रधर्मस्य:
TypeNoun
Rootक्षत्रधर्म
FormMasculine, Genitive, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उभयोःof both
उभयोः:
TypePronoun
Rootउभ
FormGenitive, Dual
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes