Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

चन्द्रमाने भी कैलास-शिखरके समान श्वेतवर्णवाले तथा श्वेत माला और श्वेत चन्दन धारण करनेवाले दो अनुचर प्रदान किये, जिनके नाम थे मणि और सुमणि ।।

vaiśampāyana uvāca | candramāne ca kailāsa-śikhara-samānau śveta-varṇau śveta-mālā-śveta-candana-dhāriṇau dvāv anucarau pradadau, yōr nāmnī maṇiḥ su-maṇiś ca || jvālājihvaṃ tathā jyotir ātmajāya hutāśanaḥ | dadāv anucarau śūrāu para-sainya-pramāthinau || rudrair vasubhir ādityair aśvibhyāṃ ca vṛtaḥ prabhuḥ ||

وَیشَمپایَن نے کہا—چاند نے بھی کَیلاش کی چوٹی کی مانند درخشاں، سفید رنگ، سفید ہار اور سفید چندن سے آراستہ دو خادم عطا کیے؛ ان کے نام مَنی اور سُومَنی تھے۔ اسی طرح ہُتاشَن اگنی نے اپنے بیٹے سکند کو جَوالاجِہوا اور جیوتی نام کے دو بہادر خادم دیے، جو دشمن کی فوجوں کو کچل دینے والے تھے۔ وہ پربھو رُدروں، وَسُوؤں، آدِتیوں اور دونوں اَشوِنی کُماروں سے گھِرا ہوا نہایت شاندار دکھائی دیا۔

ज्वालाजिह्वम्Jvālājihva (name; 'flame-tongued')
ज्वालाजिह्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootज्वालाजिह्व
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाand/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
ज्योतिःlight; (here) Jyoti (name)
ज्योतिः:
TypeNoun
Rootज्योतिस्
FormNeuter, Nominative, Singular
आत्मजायto (his) son
आत्मजाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootआत्मज
FormMasculine, Dative, Singular
हुताशनःHutāśana (Agni, fire-god)
हुताशनः:
Karta
TypeNoun
Rootहुताशन
FormMasculine, Nominative, Singular
ददौgave
ददौ:
TypeVerb
Rootदा (ददाति)
FormPerfect (Liṭ), 3, Singular, Parasmaipada
अनुचरौtwo attendants
अनुचरौ:
Karma
TypeNoun
Rootअनुचर
FormMasculine, Accusative, Dual
शूरौtwo heroes/valiant ones
शूरौ:
Karma
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Accusative, Dual
परसैन्यप्रमाथिनौtwo who crush the enemy army
परसैन्यप्रमाथिनौ:
Karma
TypeAdjective
Rootपरसैन्यप्रमाथिन्
FormMasculine, Accusative, Dual

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
C
Candramā (Moon-god)
K
Kailāsa (Mount Kailāsa)
M
Maṇi
S
Sumaṇi
H
Hutāśana (Agni)
S
Skanda (Kumāra/Kārttikeya) (implied as Agni’s son in this passage)
J
Jvālājihva
J
Jyoti
R
Rudras
V
Vasus
Ā
Ādityas
A
Aśvin twins (Aśvinīkumāras)

Educational Q&A

Legitimate power is shown as arising from alignment with cosmic order: the gods collectively endorse Skanda by gifting attendants and surrounding him, implying that authority and victory in war are ethically grounded when sanctioned by dharma and upheld by the wider moral-cosmic community.

The Moon and Agni present Skanda with named heroic attendants (Maṇi, Sumaṇi, Jvālājihva, Jyoti). Simultaneously, major divine groups—Rudras, Vasus, Ādityas, and the Aśvins—stand around him, emphasizing his exalted status and readiness to subdue enemy forces.