Shloka 37
Śālva’s Elephant Assault and the Counterstroke (शाल्वस्य नागारूढाभ्यवहारः)
Devanagari script
मयि स्थिते च समरे निरुद्धेषु च पाण्डुषु पुनरावर्तते तूर्ण मापकं बलमोजसा,“जब मैं समरांगणमें खड़ा होऊँगा और पाण्डवोंका बढ़ाव रुक जायगा, तब मेरी सेना पुनः शीघ्र ही लौट आयेगी और सारी शक्ति लगाकर युद्ध करेगी”
Transliteration
mayi sthite ca samare niruddheṣu ca pāṇḍuṣu punarāvartate tūrṇaṃ māmakaṃ balam ojasā
Translation
سنجے نے کہا— “جب میں میدانِ جنگ میں مضبوطی سے کھڑا ہوں گا اور پانڈوؤں کی پیش قدمی روک دی جائے گی، تب ہماری فوج فوراً پلٹ آئے گی اور اپنی پوری قوت سمیٹ کر نئے زور کے ساتھ پھر جنگ میں جُت جائے گی۔”
Word by Word
मयिin/when I (am present)
मयि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Saptami, Ekavacana
स्थितेstanding/being stationed
स्थिते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
FormPum, Saptami, Ekavacana
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormPum, Saptami, Ekavacana
निरुद्धेषुwhen (they are) checked/held back
निरुद्धेषु:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootरुध् (धातु) → निरुद्ध (कृदन्त)
FormPum, Saptami, Bahuvacana
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पाण्डुषुamong/with respect to the Pandavas
पाण्डुषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपाण्डु (पाण्डव-समूहवाचक)
FormPum, Saptami, Bahuvacana
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
आवर्ततेreturns/turns back
आवर्तते:
TypeVerb
Rootआ + वृत्
FormLat (Vartamana), Prathama, Ekavacana
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम्
ममmy
मम:
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Shashthi, Ekavacana
अकंuncertain reading (possibly 'entire/one')
अकं:
TypeAdjective
Rootअक (पाठभेद/दुर्लभ-रूप; सम्भाव्यं: एकम्/अखिलम्/अजस्रम् इत्यादि)
FormNapum, Prathama/Dvitiya, Ekavacana
बलम्army/force
बलम्:
Karta
TypeNoun
Rootबल
FormNapum, Prathama, Ekavacana
ओजसाwith strength/vigor
ओजसा:
Karana
TypeNoun
Rootओजस्
FormNapum, Tritiya, Ekavacana
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaP
PāṇḍavasK
Kaurava army (māmakaṃ balam)B
battlefield (samara)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes