Shloka 26
Śalya–Yudhiṣṭhira Duel and the Discharge of the Śakti (शल्यवधप्रसङ्गः)
“(नकुल-सहदेवके अतिरिक्त) सात्यकि मेरे दाहिने चक्रकी रक्षा करें और धृष्टद्युम्न बायें चक्रकी। आज कुन्तीकुमार अर्जुन मेरे पृष्ठभागकी रक्षामें तत्पर रहें और शस्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ भीमसेन मेरे आगे-आगे चलें ।। एवमभ्यधिक: शल्याद् भविष्यामि महामृधे | एवमुक्तास्तथा चक्रुस्तदा राज्ञ: प्रियेषिण:,“ऐसी व्यवस्था होनेपर मैं इस महायुद्धमें शल्यसे अधिक शक्तिशाली हो जाऊँगा।' उनके ऐसा कहनेपर राजाका प्रिय करनेकी इच्छावाले भाइयोंने उस समय वैसा ही किया
sañjaya uvāca | (nakula-sahadevake atirikta) sātyaki me dakṣiṇa-cakrasya rakṣāṃ karotu dhṛṣṭadyumno vāma-cakrasya | adya kuntīkumāro 'rjunaḥ me pṛṣṭhabhāgasya rakṣāyāṃ tatparo bhavatu, śastradhāriṣu śreṣṭho bhīmasenaś ca mama agre agre gacchatu || evam abhyadhikaḥ śalyād bhaviṣyāmi mahāmṛdhe | evam uktās tathā cakrus tadā rājñaḥ priyeṣiṇaḥ ||
سنجے نے کہا—“(نکُل اور سہ دیو کے سوا) ساتیَکی میرے دائیں بازو کی حفاظت کرے اور دھرِشتَدیومن بائیں بازو کی۔ آج کُنتی پُتر ارجن میری پشت کی حفاظت میں مستعد رہے، اور ہتھیار اٹھانے والوں میں برتر بھیم سین میرے آگے آگے چلے۔ اس بندوبست سے اس مہا سمَر میں میں شَلیہ سے بھی زیادہ طاقتور ہو جاؤں گا۔” یہ کہہ کر، بادشاہ کو خوش کرنے کے خواہش مند اُن بھائیوں نے اسی وقت ویسا ہی کر دکھایا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights kṣatriya-dharma in practice: disciplined coordination, assigning protection to each flank and the rear, and loyal execution by comrades. Ethical emphasis falls on responsibility and fidelity to one’s leader and role amid the chaos of war.
A commander outlines a tactical arrangement for the battle-formation: Sātyaki guards the right wing, Dhṛṣṭadyumna the left, Arjuna protects the rear, and Bhīma advances in front. Confident that this will make him superior to Śalya in the great fight, he issues the plan, and the brothers carry it out to please their king.