Shloka 52
शल्यपर्वणि प्रथमाध्यायः — Karṇa-vadha-anantaraṃ Śalya-niyogaḥ, Saṃjayasya Dhṛtarāṣṭra-nivedanam
तथेमे सुद्दद: सर्वे भ्राम्पते मे मनो भूशम् । फिर सारी स्त्रियाँ और यशस्विनी गान्धारी देवी भी फूट-फ़ूटकर रोने लगीं। नरश्रेष्ठ! तत्पश्चात् बहुत देरके बाद बारंबार मोहित होते हुए धृतराष्ट्रने विदुरसे कहा--“ये सारी स्त्रियाँ और यशस्विनी गान्धारी देवी भी यहाँसे चली जायूँ। ये समस्त सुहृद् भी अब यहाँसे पधारें; क्योंकि मेरा चित्त अत्यन्त भ्रान्त हो रहा है' ।। एवमुक्तस्तत: क्षत्ता ता: स्त्रियो भरतर्षभ
tathā ime suhṛdaḥ sarve bhrāmyate me mano bhṛśam | … evam uktas tataḥ kṣattā tāḥ striyo bharatarṣabha ||
ویشَمپاین نے کہا—“یہ سب خیرخواہ بھی؛ میرا دل سخت اضطراب میں چکر کھا رہا ہے۔” پھر بہت دیر کے بعد دھرتراشٹر بار بار مَوہ میں ڈوبتے ہوئے ودُر سے بولا—“یہ سب عورتیں اور نامور ملکہ گاندھاری بھی یہاں سے چلی جائیں۔ یہ سب دوست و خیرخواہ بھی اب ہٹ جائیں؛ کیونکہ میرا چِتّ بالکل پریشان و مغشوش ہو گیا ہے۔” یہ سن کر، اے بھرت شریشٹھ، کَشَتّا (ودُر) نے ان عورتوں سے کہا۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Unrestrained grief can overwhelm discernment; in moments of intense sorrow, a ruler’s mind may lose steadiness, making wise counsel and emotional restraint essential to uphold dharma.
In the wake of calamity, the women and Queen Gāndhārī are weeping. Dhṛtarāṣṭra, overcome and mentally unsteady, asks Vidura to have the women and the assembled well-wishers leave, because his mind is in extreme confusion.