Shloka 10
Rājasūyābhiṣeka-darśana: Duryodhana’s Observation of the Consecration
शयनानि महाहाणि योषितश्ष मनोरमा: । गुणवन्ति च वेश्मानि विहाराश्च यथासुखम्,बहुमूल्य शय्याएँ, मनको प्रिय लगनेवाली युवतियाँ, सभी ऋतुओंमें लाभदायक भवन और इच्छानुसार सुख देनेवाले विहारस्थान--देवताओंकी भाँति ये सभी वस्तुएँ नि:संदेह तुम्हें वाणीद्वारा कहनेमात्रसे सुलभ हैं। मेरे दुर्धर्ष पुत्र! फिर तुम दीनकी भाँति क्यों शोक करते हो?
vaiśampāyana uvāca | śayanāni mahārhāṇi yoṣitaś ca manoramāḥ | guṇavanti ca veśmāni vihārāś ca yathāsukham ||
وَیشَمپایَن نے کہا—“قیمتی بستر، دلکش عورتیں، آراستہ و خوش خصال محلّات، اور خواہش کے مطابق لذّت دینے والے باغ و تفریح گاہیں—دیوتاؤں کی مانند یہ سب کچھ محض ایک حکمِ زبان سے تمہیں میسّر ہے۔ اے میرے ناقابلِ تسخیر بیٹے! پھر تم مفلس کی طرح کیوں غم کرتے ہو؟”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
External abundance—luxury, sensual pleasures, and royal comforts—does not automatically remove inner sorrow; the verse implicitly critiques attachment and points to the mismatch between power/wealth and mental contentment.
The speaker lists the readily available royal pleasures and comforts that the addressed prince can obtain by mere command, then rebukes him for grieving as though he were helpless or impoverished.