Shloka 51
Jarāsandha–Bhīma Niyuddha-prastāvaḥ
Commencement of the Regulated Duel
पुष्पवत्सु ध्रुवा श्रीक्ष पुष्पवन्तस्ततो वयम् । क्षत्रियो बाहुवीर्यस्तु न तथा वाक्यवीर्यवान् | अप्रगल्भं वचस्तस्य तस्माद् बार्हद्रथेरितम्,जो पुष्प धारण करनेवाले हैं, उनमें लक्ष्मीका निवास ध्रुव है, इसीलिये हमलोग पुष्पमालाधारी हैं। क्षत्रियका बल और पराक्रम उसकी भुजाओंमें होता है, वह बोलनेमें वैसा वीर नहीं होता। बृहद्रथनन्दन! इसीलिये क्षत्रियका वचन धृष्टतारहित (विनययुक्त) बताया गया है
puṣpavatsu dhruvā śrīḥ kṣa puṣpavantastato vayam | kṣatriyo bāhuvīryas tu na tathā vākyavīryavān | apragalbhaṃ vacas tasya tasmād bārhadratheritam ||
شری کرشن نے کہا—جہاں پھول ہوں وہاں شری/لکشمی کا قیام ثابت مانا گیا ہے؛ اسی لیے ہم گل ہار پہنے ہوئے ہیں۔ کشتری کی قوت بازوؤں میں ہوتی ہے، گفتار کے تفاخر میں نہیں۔ پس اے برہدرتھ کے فرزند، کشتری کا کلام بےجسارت—ضبط اور شائستگی سے آراستہ—کہا گیا ہے۔
श्रीकृष्ण उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts martial strength with verbal aggression: a kṣatriya’s excellence is in disciplined action and protection, so his speech should be restrained and courteous (apragalbha), not boastful or impudent.
Śrī Kṛṣṇa addresses a person called “Bārhadratha,” explaining why they wear flower garlands as auspicious, and then uses that point to teach a norm of kṣatriya conduct—valor in arms, modesty in words.