Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Vaiśravaṇa-sabhā-varṇanam

Description of Kubera’s Assembly Hall

उपासते महात्मानं तस्यां धनदमीश्वरम्‌ । ब्रह्मर्षि

upāsate mahātmānaṃ tasyāṃ dhanadam īśvaram | brahmarṣi-devarṣayaś ca tathānye ṛṣigaṇāḥ sabhāyāṃ virājamānāḥ | tebhyaḥ pṛthag bahavaḥ piśācā mahābalā gandharvāś ca lokapālaṃ mahātmānaṃ dhanadaṃ kuberam upāsate || bhagavān bhūtasaṅghaiś ca vṛtaḥ śata-sahasraśaḥ, nṛpaśreṣṭha, lakṣaśo bhūtagaṇaiḥ parivṛto ugra-dhanurdharaḥ mahābalaḥ paśupatiḥ (jīvānāṃ svāmī), śūladhārī, bhagadevatā-netra-nāśakaḥ, trilocano bhagavān umāpatiḥ, kleśarahitā devī pārvatī ca—etau ubhau vāmana-vikaṭa-kubja-lāla-netra-mahākolāhala-medo-māṃsa-bhakṣaṇa-nānāstra-śastra-dhāri-vāyu-sama-mahāvega-bhayānaka-bhūta-preta-gaṇaiḥ saha tasmin sabhāyāṃ sadā dhanadaṃ mitraṃ kuberaṃ upaviśataḥ |

نارد نے کہا—اس سبھا میں مہاتما دھنادھِپتی کوبیر کی پرستش ہوتی تھی۔ برہمرشی، دیورشی اور دوسرے رشیوں کے گروہ وہاں شان و شوکت سے بیٹھے تھے۔ ان کے سوا بہت سے پِشाच اور مہابلی گندھرو بھی دِک پال دھنَد کوبیر کی عقیدت سے تعظیم کرتے تھے۔ تب بھگوان شِو—سینکڑوں ہزار بھوت گنوں سے گھِرے ہوئے، پشوپتی، ترشول دھاری، تریَمبک، بھگ دیوتا کی آنکھ کو نیست و نابود کرنے والے اُماپتی—کلیش سے پاک دیوی پاروتی کے ساتھ، طرح طرح کی صورتوں اور ہتھیاروں سے آراستہ خوفناک بھوت پریتوں کے جُھنڈ سمیت وہاں آئے اور ہمیشہ دولت بخشنے والے اپنے دوست کوبیر کے پہلو میں بیٹھ گئے۔

उपासतेthey worship / attend upon
उपासते:
Karta
TypeVerb
Rootउप-आस् (धातु)
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथम, बहुवचन
महात्मानम्the great-souled one
महात्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
तस्याम्in that (assembly/place)
तस्याम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्री, सप्तमी, एकवचन
धनदम्Dhanada (Kubera), giver of wealth
धनदम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनद (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
ईश्वरम्the lord
ईश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन

नारद उवाच

N
Nārada
K
Kubera (Dhanada)
B
Brahmarṣis
D
Devarṣis
Ṛṣigaṇas
P
Piśācas
G
Gandharvas
L
Lokapāla (as Kubera)
Ś
Śiva (Paśupati, Trilocana, Umāpati, Śūladhārī)
U
Umā / Pārvatī
B
Bhūtas
P
Pretas
S
Sabhā (assembly hall)

Educational Q&A

The passage portrays a divinely ordered court where sages and supernatural beings honor Kubera as the rightful steward of wealth, while Śiva’s presence signals that power, prosperity, and awe-inspiring forces are ultimately integrated within cosmic order and reverence rather than mere possession.

Nārada describes Kubera’s splendid assembly: sages sit there, various celestial and spirit-beings attend and worship Kubera, and then Śiva with Pārvatī arrives accompanied by vast hosts of bhūtas and pretas, taking a seat beside Kubera as his friend.