Shloka 22
अध्याय ४ — द्वारकानिमित्तानि, प्रभासगमनम्, मौसलप्रारम्भः
Omens in Dvārakā, Journey to Prabhāsa, and the Musala Outbreak
जराथ त॑ देशमुपाजगाम लुब्धस्तदानीं मृगलिप्सुरुग्र: । स केशवं योगयुक्तं शयानं मृगासक्तो लुब्धक: सायकेन,उसी समय जरानामक एक भयंकर व्याध मृगोंकों मार ले जानेकी इच्छासे उस स्थानपर आया। उस समय श्रीकृष्ण योगयुक्त होकर सो रहे थे। मृगोंमें आसक्त हुए उस व्याधने श्रीकृष्णको भी मृग ही समझा और बड़ी उतावलीके साथ बाण मारकर उनके पैरके तलवेमें घाव कर दिया। फिर उस मृगको पकड़नेके लिये जब वह निकट आया तब योगमें स्थित, चार भुजावाले, पीताम्बरधारी पुरुष भगवान् श्रीकृष्पपर उसकी दृष्टि पड़ी
jarātha taṁ deśam upājagāma lubdhas tadānīṁ mṛgalipsur ugraḥ | sa keśavaṁ yogayuktaṁ śayānaṁ mṛgāsakto lubdhakaḥ sāyakena ||
وَیشَمپایَن نے کہا— اسی وقت جَرا نام کا ایک سخت گیر شکاری، لالچ سے مجبور اور ہرنوں کے شکار کا خواہاں، اُس مقام پر آ پہنچا۔ اس نے کیشو کو یوگ میں محو ہو کر لیٹے دیکھا؛ مگر شکار کی دھن میں اسے ہرن سمجھ بیٹھا اور تیر مار کر زخمی کر دیا۔ یہ واقعہ بتاتا ہے کہ حرص سے پیدا ہونے والا فریب کس طرح سنگین بدکرداری تک لے جاتا ہے، اور یہ بھی کہ ربّ کی دنیوی رخصتی بظاہر معمولی اسباب کے ذریعے بھی ایک مقررہ ترتیب میں واقع ہوتی ہے۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Unchecked desire and fixation (here, the hunter’s craving for game) clouds discernment and can cause catastrophic harm. The passage also frames Kṛṣṇa’s departure as part of a larger moral-cosmic order: even momentous events may occur through ordinary, ethically charged human actions.
The hunter Jarā arrives seeking deer. He sees Kṛṣṇa (Keśava) reclining in yogic absorption, mistakes him for a deer, and shoots him with an arrow, setting in motion the final moments of Kṛṣṇa’s earthly life in the Mausala Parva account.