Shloka 17
अध्याय ४ — द्वारकानिमित्तानि, प्रभासगमनम्, मौसलप्रारम्भः
Omens in Dvārakā, Journey to Prabhāsa, and the Musala Outbreak
प्रत्युद्गम्प स्वागतेनाभ्यनन्दं- स्ते5पूजयं श्वार्ध्यपाद्यक्रियाभि: । ततो गते भ्रातरि वासुदेवो जानन् सर्वा गतयो दिव्यदृष्टि:,उपर्युक्त सब लोगोंने आगे बढ़कर उनकी अगवानी की, स्वागतपूर्वक अभिनन्दन किया और अर्घ्य-पाद्य आदि उपचारोंद्वारा उनकी पूजा सम्पन्न की। भाई बलरामके परम धाम पधारनेके पश्चात् सम्पूर्ण गतियोंको जाननेवाले दिव्यदर्शी भगवान् श्रीकृष्ण कुछ सोचते- विचारते हुए उस सूने वनमें विचरने लगे। फिर वे श्रेष्ठ तेजवाले भगवान् पृथ्वीपर बैठ गये। सबसे पहले उन्होंने वहाँ उस समय उन सारी बातोंको स्मरण किया, जिन्हें पूर्वकालमें गान्धारी देवीने कहा था
pratyudgamya svāgatena abhyānandan te ’pūjayan śvārghya-pādya-kriyābhiḥ | tato gate bhrātari vāsudevo jānan sarvā gatayo divya-dṛṣṭiḥ ||
وَیشَمپایَن نے کہا—وہ سب آگے بڑھ کر استقبال کے ساتھ آداب بجا لائے اور اَرجھْیَہ و پادْیَہ وغیرہ کے مقررہ مراسم سے پوجا ادا کی۔ پھر جب بھائی پرم دھام کو روانہ ہو گیا تو واسودیو—جو دیویہ بصیرت رکھتا تھا اور سب کی گتیوں کو جانتا تھا—اُس سنسان جنگل میں فکر میں ڈوبا ہوا گھومنے لگا۔ پھر بھگوان زمین پر بیٹھ گیا اور سب سے پہلے اسی وقت گاندھاری کے پہلے کہے ہوئے کلمات کو یاد کیا۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights impermanence and the inevitability of destiny: even the divine and heroic are subject to the unfolding of time and prior words (such as Gāndhārī’s pronouncement). It also affirms dharmic conduct through proper hospitality rites (arghya, pādya) even amid impending dissolution.
People formally welcome and honor the arriving figure with guest-rites. After Balarāma has departed to the supreme abode, Kṛṣṇa—knowing all destinies through divine sight—wanders alone in a deserted forest, sits down, and begins recalling Gāndhārī’s earlier words, foreshadowing the culmination of the Yādava end.