Shloka 44
हतो वैकर्तन: कर्ण: सपुत्र: सहवाहन: । अर्थिनां पक्षिसंघस्य कल्पवृक्षो निपातित:,अस्त्रके तेजसे सम्पूर्ण पाण्डव और पांचालोंको संताप देकर, बाणोंकी वषकि द्वारा शत्रुसेनाको तपाकर तथा सहस््र किरणोंवाले तेजस्वी सूर्यके समान सम्पूर्ण संसारमें अपना प्रताप बिखेरकर वैकर्तन कर्ण पुत्र और वाहनोंसहित मारा गया। याचकरूपी पक्षियोंके समुदायके लिये जो कल्पवृक्षके समान था, वह कर्ण मार गिराया गया
śalya uvāca — hato vaikartanaḥ karṇaḥ saputraḥ sahavāhanaḥ | arthināṃ pakṣi-saṅghasya kalpa-vṛkṣo nipātitaḥ ||
شالیہ نے کہا—ویکرتن کرن مارا گیا، اپنے بیٹے اور سواریوں سمیت۔ جو سائلوں کی صورت پرندوں کے غول کے لیے کلپَورکش کے مانند تھا، وہ گرا دیا گیا۔ اسلحے کی چمک سے پانڈوؤں اور پانچالوں کو جھلسا کر، تیروں کی بارش سے دشمن لشکر کو تپا کر، اور ہزار شعاعوں والے آفتاب کی طرح جہان بھر میں اپنا جلال پھیلا کر—وہ مہابلی کرن میدانِ جنگ میں گر پڑا۔
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse juxtaposes Karṇa’s famed generosity (likened to a kalpavṛkṣa for supplicants) with the stark finality of death in war. It suggests that personal virtues like dāna and valor do not by themselves avert downfall when one is bound to an unrighteous cause and the destructive momentum of battle.
Śalya announces and describes Karṇa’s fall: after inflicting intense suffering on the Pāṇḍavas and the Pāñcālas with weapon-brilliance and arrow-showers, Karṇa—along with his son and chariot-team—is brought down. The statement functions as both report and lament, marking a decisive shift in the war’s course.