Shloka 43

वर्षित्वा शरवर्षेण प्रताप्प रिपुवाहिनीम्‌ । श्रीमानिव सहस्रांशुर्जगत्‌ सर्व प्रताप्प च,अस्त्रके तेजसे सम्पूर्ण पाण्डव और पांचालोंको संताप देकर, बाणोंकी वषकि द्वारा शत्रुसेनाको तपाकर तथा सहस््र किरणोंवाले तेजस्वी सूर्यके समान सम्पूर्ण संसारमें अपना प्रताप बिखेरकर वैकर्तन कर्ण पुत्र और वाहनोंसहित मारा गया। याचकरूपी पक्षियोंके समुदायके लिये जो कल्पवृक्षके समान था, वह कर्ण मार गिराया गया

varṣitvā śaravarṣeṇa pratāpya ripuvāhinīm | śrīmān iva sahasrāṃśur jagat sarvaṃ pratāpya ca ||

شالیہ نے کہا—تیروں کی بارش برسا کر دشمن لشکر کو تپا کر، اور ہزار شعاعوں والے جلیل القدر آفتاب کی طرح سارے جہان میں اپنا جلال پھیلا کر، نیز اسلحے کی تپش سے پانڈوؤں اور پانچالوں کو پوری طرح جھلسا کر—ویکرتن کرن اپنے بیٹے اور سارھی سمیت مارا گیا۔ جو سائلوں کی صورت پرندوں کے غول کے لیے کلپَورکش کے مانند تھا، وہی کرن گرا دیا گیا۔

वर्षित्वाhaving rained/poured
वर्षित्वा:
Karma
TypeVerb
Rootवृष्
Formक्त्वा (absolutive), कर्तरि
शरवर्षेणwith a shower of arrows
शरवर्षेण:
Karana
TypeNoun
Rootशरवर्ष
Formनपुंसक, तृतीया, एकवचन
प्रताप्यhaving scorched/tormented
प्रताप्य:
Karma
TypeVerb
Rootप्रतप्
Formल्यप् (absolutive), कर्तरि
रिपुवाहिनीम्the enemy army
रिपुवाहिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootरिपुवाहिनी
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
श्रीमान्splendid, illustrious
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सहस्रांशुःthe thousand-rayed one (the Sun)
सहस्रांशुः:
Karta
TypeNoun
Rootसहस्रांशु
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जगत्the world
जगत्:
Karma
TypeNoun
Rootजगत्
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
सर्वम्entire, all
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
Formनपुंसक, द्वितीया, एकवचन
प्रताप्यhaving scorched/overpowered
प्रताप्य:
Karma
TypeVerb
Rootप्रतप्
Formल्यप् (absolutive), कर्तरि
and
:
TypeIndeclinable
Root

शल्य उवाच

Ś
Śalya
K
Karṇa (Vaikartana)
S
Sūrya (the Sun, sahasrāṃśu)
P
Pāṇḍavas
P
Pāñcālas
E
enemy army (ripu-vāhinī)
A
arrows (śara)

Educational Q&A

The verse juxtaposes immense martial brilliance with inevitable mortality: even a warrior who blazes like the sun and overwhelms armies can fall. It also preserves Karṇa’s ethical reputation for generosity—likening him to a wish-fulfilling tree for supplicants—suggesting that moral qualities (like dāna) remain part of one’s legacy even amid the violence of war.

Śalya describes Karṇa at the height of his battlefield prowess—showering arrows, burning the enemy host, and dazzling the world with fame—yet concludes with his death in the great war, noting that he was slain together with close companions (as conveyed in the received passage) and recalling his famed role as a benefactor to petitioners.