Shloka 9
Devanagari script
मद्राधिपश्चापि विमूढचेता- स्तूर्ण रथेनापकृतध्वजेन । दुर्योधनस्यथान्तिकमेत्य राजन् सबाष्पदु:खाद् वचनं बभाषे
Translation
اے راجن! جس رتھ کا جھنڈا کاٹ دیا گیا تھا، اسی رتھ پر سوار مدرراج شلیہ بھی حواس باختہ ہو کر فوراً دُریودھن کے پاس آیا اور غم کے آنسو بہاتے ہوئے یوں بولا—
Word by Word
मद्राधिपःthe king of Madra (Shalya)
मद्राधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootमद्र + अधिप
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
विमूढचेताःbewildered in mind
विमूढचेताः:
Karta
TypeAdjective
Rootविमूढ + चेतस्
FormMasculine, Nominative, Singular
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
TypeIndeclinable
Rootतूर्णम्
रथेनby/with the chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular
अपकृतध्वजेनwith its banner cut down/damaged
अपकृतध्वजेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअपकृत + ध्वज
FormMasculine, Instrumental, Singular
दुर्योधनस्यof Duryodhana
दुर्योधनस्य:
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Genitive, Singular
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अन्तिकम्near (presence)
अन्तिकम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तिक
FormNeuter, Accusative, Singular
एत्यhaving gone/approached
एत्य:
TypeVerb
Rootइ (एति)
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
सhe
स:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
बाष्पदुःखात्from tearful sorrow
बाष्पदुःखात्:
Apadana
TypeNoun
Rootबाष्प + दुःख
FormNeuter, Ablative, Singular
वचनम्words, speech
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
बभाषेspoke
बभाषे:
TypeVerb
Rootभाष्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes