Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

देवब्रह्मनृपर्षीणां गणा: पाण्डवतो5भवन्‌,राजन! देवर्षि, ब्रह्मर्षि तथा राजर्षियोंके समुदाय पाण्डुपुत्र अर्जुनके पक्षमें थे। तुम्बुरु आदि गन्धर्व, प्राधा और मुनिसे उत्पन्न हुए गन्धर्व एवं अप्सराओंके समुदाय भी अर्जुनकी ही ओर थे

devabrahmanṛparṣīṇāṁ gaṇāḥ pāṇḍavato 'bhavan, rājan; devarṣi-brahmarṣi-tathā rājarṣīṇāṁ samudāyaḥ pāṇḍuputra-arjunasya pakṣe 'bhavat. tumburu-ādi gandharvāḥ, prādhāyāḥ (prādhāyāṁ) munitaś ca utpannā gandharvāḥ, apsarasāṁ samudāyaś ca arjunasyaiva ore 'bhavat.

سنجے نے کہا—اے راجن! دیوتاؤں، برہمنوں، بادشاہوں اور رشیوں کے گروہ پاندَووں کے طرف دار تھے؛ دیورشی، برہمرشی اور راجرشیوں کی جماعتیں پاندو کے پتر ارجن کے حق میں تھیں۔ تمبورو وغیرہ گندھرو، پرادھا اور مُنی سے پیدا ہونے والے گندھرو اور اپسراؤں کے گروہ بھی ارجن ہی کی جانب تھے۔

देवof the gods
देव:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Genitive, Plural
ब्रह्मof the Brahmans / of Brahma-like (sages)
ब्रह्म:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
नृपof kings
नृप:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Genitive, Plural
ऋषीणाम्of sages
ऋषीणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Genitive, Plural
गणाःgroups, hosts
गणाः:
Karta
TypeNoun
Rootगण
FormMasculine, Nominative, Plural
पाण्डवतःfrom/for the Pandava (side)
पाण्डवतः:
Apadana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Ablative, Singular
अभवन्were, became
अभवन्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
राजन्/धृतराष्ट्र (Dhṛtarāṣṭra)
पाण्डव (Pāṇḍavas)
अर्जुन (Arjuna)
देव (gods)
ब्रह्मण (brahmins)
नृप (kings)
ऋषि (seers)
देवर्षि (divine seers)
ब्रह्मर्षि (brahma-seers)
राजर्षि (royal seers)
तुम्बुरु (Tumburu)
गन्धर्व (Gandharvas)
अप्सराएँ (Apsarases)
प्राधा (Prādhā)
मुनि (a sage)

Educational Q&A

The verse frames the battle’s moral axis: the alignment of gods, sages, and celestial beings with Arjuna signals perceived dharmic legitimacy. It suggests that righteous conduct and rightful cause attract cosmic support, while adharma stands increasingly isolated.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that various exalted beings—gods, brahmins, kings, seers, Gandharvas (including Tumburu), and Apsarases—are gathered in support of the Pāṇḍavas, specifically favoring Arjuna’s side in the ongoing war.