महागजा भ्राकुलमस्त्रतोयं वादित्रनेमीतलशब्दवच्च । हिरण्यचित्रायुधविद्युतं च शरासिनाराचमहास्त्रधारम्
sañjaya uvāca | mahāgajā bhrākulam astratoyaṃ vāditranemītalaśabdavat ca | hiraṇyacitrāyudhavidyutaṃ ca śarāsinārācamahāstradhāram |
سنجے نے کہا— وہ میدانِ کارزار رفتہ رفتہ بے موسم کی ایک سفّاک اور بدشگون بارش کی مانند ہو گیا۔ عظیم ہاتھیوں کے جھنڈ بادلوں کی گھٹا کی طرح چھا گئے۔ ہتھیار ہی گویا پانی تھے؛ سازوں اور رتھ کے پہیوں کی گڑگڑاہٹ گرج کی مانند سنائی دیتی تھی۔ سونے سے جڑے رنگا رنگ ہتھیار بجلی کی طرح چمکتے تھے، اور تیروں، تلواروں اور نارچ جیسے مہااستروں کی لگاتار دھارابارش برسنے لگی۔
संजय उवाच
The verse offers an ethical warning through imagery: war, even when framed as kṣatriya duty, rapidly becomes an indiscriminate, seasonless calamity—like a destructive storm—where human life is consumed amid noise, speed, and spectacle.
Sañjaya narrates the battle’s escalation: elephants mass like clouds, weapons fall like rain, gold-ornamented arms flash like lightning, and the roar of drums and wheels resembles thunder; the fighting intensifies into a blood-flowing slaughter of warriors.