Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

कर्णपर्व — अध्याय ५९

Arjuna Breaks the Encirclement; Bhīma Reinforces

एते जिधघृक्षवो यान्ति द्विपाश्चरथपत्तय: । युधिष्ठिरं धार्तराष्ट्रा नरोत्तममिवार्थिन:,“जैसे याचक किसी श्रेष्ठ पुरुषको पाना चाहते हैं, उसी प्रकार हाथी, घोड़े, रथ और पैदलोंसहित ये दुर्योधनके सैनिक युधिष्ठिरको पकड़नेके लिये उनपर चढ़ाई करते हैं

ete jidhṛkṣavo yānti dvipāś ca rathapattayaḥ | yudhiṣṭhiraṃ dhārtarāṣṭrā narottamam ivārthinaḥ ||

ہاتھیوں، گھوڑوں، رتھوں اور پیادوں سمیت دھرتراشٹر کے یہ جنگجو یُدھشٹھِر کو پکڑ لینے کی حرص میں یوں بڑھتے چلے آتے ہیں، جیسے سائل کسی برتر مرد کو پانے کے لیے اس کی طرف لپکتے ہیں۔

एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
जिघृक्षवःwishing to seize/capture
जिघृक्षवः:
Karta
TypeAdjective
Rootग्रह् (√ग्रह्) + सन् (जिघृक्षा) → जिघृक्षु
FormMasculine, Nominative, Plural
यान्तिgo/advance
यान्ति:
TypeVerb
Rootया (√या)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
द्विपाःelephants
द्विपाः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विप
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
अश्वhorses
अश्व:
Karta
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
रथchariots
रथ:
Karta
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Nominative, Plural
पत्तयःfoot-soldiers
पत्तयः:
Karta
TypeNoun
Rootपत्ति
FormMasculine, Nominative, Plural
युधिष्ठिरम्Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Accusative, Singular
धार्तराष्ट्राःthe Dhārtarāṣṭras (sons/men of Dhṛtarāṣṭra)
धार्तराष्ट्राः:
Karta
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Plural
नर-उत्तमम्the best of men
नर-उत्तमम्:
Karma
TypeNoun
Rootनर + उत्तम
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अर्थिनःseekers/suitors/beggars
अर्थिनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्थिन्
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
D
Dhārtarāṣṭras (Kauravas)
E
elephants
C
chariots
I
infantry

Educational Q&A

The verse uses an ethical-tinged simile: the Kaurava forces surge toward Yudhiṣṭhira with the same single-minded urgency as needy petitioners approach a noble benefactor. It highlights how desire (to capture) can drive collective action with intense focus, even in a morally fraught context like war.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Dhārtarāṣṭra troops—supported by elephants, chariots, and infantry—are advancing to seize Yudhiṣṭhira, pressing in on him with determined intent.