Shloka 243
Adhyāya 41 — Kṛṣṇa’s Battlefield Briefing and the Renewal of the Great Engagement
को जीवितं रक्षमाणो हि तेन युयुत्सेद् वै मानुषो मामृतेडन्य: । “जिन सव्यसाची अर्जुनने खाण्डववनमें देवताओं-सहित समस्त प्राणियोंको जीत लिया था
ko jīvitaṃ rakṣamāṇo hi tena yuyutsed vai mānuṣo māmṛte 'nyaḥ |
سنجے نے کہا— اپنی جان بچانے کا خواہاں کون سا انسان، میرے سوا، اس کے ساتھ جنگ کی آرزو کرے گا؟ جس سَویَسَچی ارجن نے کھانڈَوَ ون میں دیوتاؤں سمیت تمام جانداروں کو مغلوب کیا تھا، اس کے خلاف لڑائی کون چاہے گا؟
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical realism of war: a wise person values life and avoids needless combat against an overwhelmingly superior warrior; choosing such a fight signals extraordinary resolve, compulsion of duty, or fatalistic acceptance.
Sañjaya highlights Arjuna’s unmatched martial reputation by recalling his victory in the Khāṇḍava episode, implying that no ordinary man would willingly face him—thereby intensifying the tension around who will dare oppose Arjuna in the ongoing battle.