Shloka 128
कर्णेन युधिष्ठिरानीकविदारणम् / Karṇa’s Breach of Yudhiṣṭhira’s Battle-Line
Devanagari script
श्रुत्वा चैतद् वचन्रित्रं हेतुकार्यार्थसंहितम् । कुरु शल्य विनिश्चित्य माभूदत्र विचारणा
Translation
اے شلیہ! سبب و نتیجے سے وابستہ اس عجیب تاریخی بیان کو سن کر خوب سوچ سمجھ کر قطعی فیصلہ کر کے میرا کام کرنا؛ اس معاملے میں تمہارے دل میں کوئی خلافِ معنی خیال نہ رہے۔
Word by Word
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Karta
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एतत्this
एतत्:
Karma
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
वचनम्speech; statement
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
विचित्रम्wonderful; strange
विचित्रम्:
TypeAdjective
Rootविचित्र (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
हेतुकार्यार्थसंहितम्connected with cause, effect, and purpose/meaning
हेतुकार्यार्थसंहितम्:
TypeAdjective
Rootहेतु-कार्य-अर्थ-संहित (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
कुरुdo; perform
कुरु:
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
FormImperative (लोट्), Second, Singular, परस्मैपदम्
शल्यO Shalya
शल्य:
TypeNoun
Rootशल्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
विनिश्चित्यhaving decided; having ascertained
विनिश्चित्य:
Karta
TypeVerb
Rootवि-नि-√चि (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
Formprohibitive particle (with optative/imperative sense)
अभूत्let there not be; should not be
अभूत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
FormAorist/Perfective past (लुङ्/लिट् usage varies by tradition; here prohibitive sense with मा), Third, Singular, परस्मैपदम्
अत्रhere; in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
Formadverb of place/topic
विचारणाdeliberation; doubt; reconsideration
विचारणा:
Karta
TypeNoun
Rootविचारणा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
शल्यO Shalya
शल्य:
TypeNoun
Rootशल्य (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
पितामह उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes