Shloka 36
अध्याय २९: कर्णस्य शल्यं प्रति शापस्मरणं च युद्धनिश्चयः | Chapter 29: Karṇa recalls curses to Śalya and declares resolve for battle
निष्कैवल्यं तदा युद्ध प्रापुरश्चनरद्धिपा: । हन्यमाना: शरैरार्तास्तदा भीता: प्रदुद्रुवु:,उस समय घोड़े, हाथी और मनुष्योंको ऐसा युद्ध प्राप्त हुआ, जिसमें मृत्यु निश्चित है। उन सब लोगोंपर जब बाणोंकी मार पड़ने लगी, तब वे सब-के-सब आर्त और भयभीत होकर भाग चले
niṣkaivalyaṃ tadā yuddhaṃ prāpuś ca nara-ṛddhipāḥ | hanyamānāḥ śarair ārtās tadā bhītāḥ pradudruvuḥ ||
اس وقت، اے نرادھپ، انہیں ایسا معرکہ پیش آیا جس میں بچ نکلنے کی کوئی صورت نہ تھی—موت گویا یقینی تھی۔ تیروں کی بوچھاڑ سے زخمی ہو کر وہ سب درد سے تڑپتے اور خوف زدہ ہو کر بدحواسی میں بھاگ نکلے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the brutal moral pressure of war: even mighty rulers, when confronted with inescapable death and pain, can be overwhelmed by fear and abandon resolve—highlighting the fragility of human courage and the ethical weight of choosing battle.
Sanjaya reports that the combat became so lethal that it felt like a death-trap; as arrows rained down and men were wounded and killed, many warriors—desperate and frightened—broke ranks and fled.