Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure

Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin

सारोहास्तुरगा: पेतुर्बहवो<र्जुनताडिता: । निर्जिद्वान्त्रा: क्षितौ क्षीणा रुधिरार्द्रा: सुदुर्दूश:

sārohāsturagāḥ peturbahavo 'rjunatāḍitāḥ | nirjidvāntarāḥ kṣitau kṣīṇā rudhirārdrāḥ sudurdṛśāḥ ||

سنجے نے کہا—ارجن کے وار سے بہت سے گھوڑے اور گھڑ سوار زمین پر گر پڑے۔ وہ چیتھڑے چیتھڑے اور نڈھال تھے؛ ان کی زبانیں اور آنتیں باہر نکل آئی تھیں، وہ خون میں تر تھے—ان کی طرف دیکھنا بھی نہایت ہولناک تھا۔

सारोहाःhorsemen/riders
सारोहाः:
Karta
TypeNoun
Rootसारोह (स + आरोह)
FormMasculine, Nominative, Plural
तुरगाःhorses
तुरगाः:
Karta
TypeNoun
Rootतुरग
FormMasculine, Nominative, Plural
पेतुःfell
पेतुः:
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural
बहवःmany
बहवः:
Karta
TypeAdjective
Rootबहु
FormMasculine, Nominative, Plural
अर्जुनताडिताःstruck by Arjuna
अर्जुनताडिताः:
TypeAdjective
Rootताडित (कृदन्त) / ताड् (धातु); अर्जुन
FormMasculine, Nominative, Plural
निर्जिद्वान्त्राःwith entrails protruding/out
निर्जिद्वान्त्राः:
TypeAdjective
Rootनिर्जिद् (निर् + जिद्) + वान्त्र (आन्त्र)
FormMasculine, Nominative, Plural
क्षितौon the ground
क्षितौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootक्षिति
FormFeminine, Locative, Singular
क्षीणाःenfeebled/exhausted
क्षीणाः:
TypeAdjective
Rootक्षीण (कृदन्त) / क्षि (धातु)
FormMasculine, Nominative, Plural
रुधिरार्द्राःwet with blood, blood-soaked
रुधिरार्द्राः:
TypeAdjective
Rootरुधिर + आर्द्र
FormMasculine, Nominative, Plural
सुदुर्दर्शाःvery hard to look at
सुदुर्दर्शाः:
TypeAdjective
Rootसु + दुर्दर्श
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna
H
horses (turagāḥ)
H
horsemen (sārohāḥ)
E
earth/ground (kṣiti)

Educational Q&A

The verse highlights the grim reality of righteous war (kṣatriya-dharma): even when undertaken for a cause, combat produces horrific suffering. It invites reflection on the ethical weight of victory and the human cost that accompanies martial duty.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Arjuna has struck down large numbers of enemy horses and horsemen. They lie on the ground torn and blood-soaked, with tongues and entrails protruding—an appalling battlefield scene.