Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
संछिन्नरश्मियोकत्राक्षान् व्यनुकर्षयुगान् रथान् | विध्वस्तसर्वसंनाहान् बाणैश्षक्रेडर्जुनस्तदा
saṁchinnarasmiyoktrākṣān vyanukarṣayugān rathān | vidhvastasarvasaṁnāhān bāṇaiḥ śakrer arjunas tadā ||
سنجے نے کہا—تب سَویَسَچی ارجن نے اپنے تیروں سے دشمن کے رتھوں کو تباہ و برباد کر دیا۔ اس نے لگامیں، جوئے اور دھُرے کاٹ ڈالے، پہیے اور جھنڈے گرا دیے اور سارا ساز و سامان درہم برہم کر دیا۔ جب نہ قابو رہا نہ حفاظت، تو وہ رتھ میدانِ جنگ میں بے بس ہو گئے۔
संजय उवाच
The verse highlights a pragmatic ethic of warfare in the epic: combat effectiveness depends on systems—chariots, harness, reins, and armor—not only on individual valor. Disabling an opponent’s means of fighting can decide a battle, while also illustrating the harsh, consequential nature of kṣatriya warfare.
Sañjaya reports that Arjuna uses precise archery to cripple enemy chariots by severing reins, yokes, and axles and by ruining their equipment, leaving the opposing forces disorganized and their vehicles unusable.