Shloka 30
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः
Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa
Devanagari script
ब्राह्मणानां प्रतिष्ठा35सीत् स्रोतसामिव सागर: । क्षत्रं च ब्रह्म चैवेह यो5भ्यतिष्ठत् परंतप:
Transliteration
brāhmaṇānāṁ pratiṣṭhā sīt srotasām iva sāgaraḥ | kṣatraṁ ca brahma caiveha yo 'bhyatiṣṭhat paraṁtapaḥ ||
Translation
وہ برہمنوں کا مضبوط سہارا تھا—جیسے دریاؤں کے بہاؤ کو سمندر سنبھال کر ٹھہرا دیتا ہے۔ یہاں اس نے شاہانہ قوت اور برہمی علم—دونوں کو ایک ساتھ قائم رکھا؛ وہ دشمنوں کو جلانے والا تھا۔
Word by Word
ब्राह्मणानाम्of the Brahmins
ब्राह्मणानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रतिष्ठाsupport; foundation; standing
प्रतिष्ठा:
Karta
TypeNoun
Rootप्रतिष्ठा
FormFeminine, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
स्रोतसाम्of the streams
स्रोतसाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootस्रोतस्
FormNeuter, Genitive, Plural
इवlike; as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
सागरःthe ocean
सागरः:
Karta
TypeNoun
Rootसागर
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्रम्kshatra; royal power; warrior order
क्षत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्र
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
ब्रह्मbrahman; sacred knowledge; priestly power
ब्रह्म:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
इहhere; in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यतिष्ठत्upheld; supported; stood over
अभ्यतिष्ठत्:
TypeVerb
Rootस्था (अभि-)
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular
परंतपःthe scorcher of foes (epithet)
परंतपः:
Karta
TypeNoun
Rootपरंतप
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
धृतराष्ट उवाच
Characters & Entities
ध
धृतराष्ट्र (Dhṛtarāṣṭra)ब
ब्राह्मण (Brāhmaṇas)स
सागर (Ocean/Sea)स
स्रोतस् (Streams/Rivers)क
क्षत्र (Kṣatra—royal power)ब
ब्रह्म (Brahma—sacred knowledge)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes