Shloka 42
भीष्मशिबिरगमनम् — Duryodhana’s Visit to Bhīṣma’s Camp and the Command Appeal
Devanagari script
इरावानपि खड्गेन दर्शयन् पाणिलाघवम् | अभ्यवर्तत तान् सर्वान् सौबलान् बलदर्पित:,इरावान् भी बलके अभिमानमें उन्मत्त हो अपने हाथोंकी फुर्ती दिखाता हुआ खड़्गके द्वारा उन समस्त सुबलपुत्रोंका सामना करने लगा
Transliteration
irāvān api khaḍgena darśayan pāṇilāghavam | abhyavartata tān sarvān saubalān baladarpitaḥ ||
Translation
ایراوان بھی تلوار سے اپنے ہاتھوں کی تیزی دکھاتا ہوا، قوت کے غرور میں مدہوش ہو کر اُن تمام سوبلوں کا مقابلہ کرنے کے لیے آگے بڑھا۔
Word by Word
इरावान्Iravan (proper name)
इरावान्:
Karta
TypeNoun
Rootइरावत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
खड्गेनwith a sword
खड्गेन:
Karana
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
दर्शयन्showing, displaying
दर्शयन्:
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
पाणि-लाघवम्quickness/agility of hand
पाणि-लाघवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाणिलाघव (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
अभ्यवर्ततadvanced against, attacked, confronted
अभ्यवर्तत:
TypeVerb
Rootअभि-√वृत् (धातु)
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada
तान्those (men)
तान्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
सर्वान्all
सर्वान्:
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
सौबलान्the Saubalas (sons/men of Subala)
सौबलान्:
Karma
TypeNoun
Rootसौबल (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
बल-दर्पितःproud/intoxicated with strength
बल-दर्पितः:
TypeAdjective
Rootबलदर्पित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
स
संजय (Sañjaya)इ
इरावान् (Irāvān)ख
खड्ग (khaḍga, sword)स
सौबलाः (Saubalāḥ, Subala’s line/men)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes