Shloka 49
भीष्म-युधिष्ठिर-संमर्दः
Bhīṣma’s Pressure on Yudhiṣṭhira; Śikhaṇḍī’s Approach; Evening Withdrawal
ततोअस्य धनुरेकेन द्वाभ्यां सूतं॑ च मारिष । चिच्छेद समरे तूर्ण तं च विव्याध सप्तभि:,आर्य! तदनन्तर एक बाणसे उसके धनुषको काट दिया, दोसे उसके सारथिको क्षत- विक्षत कर दिया और सात बाणोंसे उस युद्धस्थलमें स्वयं दुष्कर्णको भी तुरंत घायल कर दिया
tato 'sya dhanur ekena dvābhyāṃ sūtaṃ ca māriṣa | ciccheda samare tūrṇaṃ taṃ ca vivyādha saptabhiḥ ||
اے معزز! پھر اس نے ایک تیر سے اس کا کمان کاٹ دیا، دو تیروں سے اس کے سارَتھی کو زخمی و چور چور کر دیا، اور اسی معرکے میں سات تیروں سے دُشکرن کو بھی فوراً بیھید دیا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh discipline of kṣatriya-dharma in war: combat is fought with speed and skill, often by first disabling the opponent’s capacity to fight (weapon and chariot-team) before directly engaging the warrior—an ethically fraught but culturally recognized battlefield method.
Sañjaya reports a rapid sequence of archery feats: the attacker severs the opponent’s bow with one arrow, strikes the charioteer with two arrows, and then wounds Duṣkarṇa with seven arrows, turning the tide of that immediate exchange.